Av. E. Ayten Seki

Mersin Barosu

Adli Yardım Büro Sorumlusu

1- Adli Yardım nedir?

Adli Yardım, Hukukun evrensel ilkelerinden biri olan “Adil Yargılanma Hakkı”nı teminat altına alan ve “Hak Arama Özgürlüğü”nün önündeki ekonomik engelleri kaldırarak, bu anlamda bireyler arasında eşitliği sağlayan karşılıksız (ücretsiz) hukuki yardım hizmetidir.

2- Adli Yardım hangi kurum, makam ya da örgütün yükümlülüğüdür?

Bu hizmeti yerine getirme yükümlülüğü devletlere ve hükümetlere ait olup, sorumluluğa ilişkin kurallar uluslararası sözleşmelerle belirlenmiştir. Ancak bu sözleşmelerde, Adli Yardımın nasıl yapılacağı ve örgütlenme konusunda tüm dünyada geçerli olabilecek bir standart belirlenmemiştir.

3- Devletlerin ve hükümetlerin Adli Yardım yükümlülüğüne ilişkin düzenlemeler içeren uluslararası sözleşmeler hangileridir?

a) BM İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi

b) BM Siyasi ve Medeni Haklar Sözleşmesi

c) Hukuk Usulüne Dair Sözleşme

d) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

(İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetlerini Koruma Sözleşmesi)

e) Adli Yardım Taleplerinin İletilmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesi

f) Ceza İşlerinde Karşılıklı Adli Yardım Avrupa Sözleşmesi

g) Çocuk Haklarına Dair Sözleşme

4- Türkiye’nin Adli Yardıma ilişkin yükümlülüğü, hangi yasal düzenlemelerden kaynaklanmaktadır?

Türkiye, yukarıda belirtilen tüm sözleşmelere taraftır. Dolayısıyla, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin “Adil Yargılanma Hakkı”nı güvence altına alma ve bu amaçla Adli Yardım hizmeti verme yükümlülüğü, Anayasamızın 90. maddesinde belirtilen ve usulüne göre yürürlüğe konulduklarında kanun hükmünde kabul edilen uluslararası sözleşmelerden ve Anayasamızdan kaynaklanmaktadır.

5- Adli Yardım ödeneğinin kaynağı nedir?

Adli Yardım Fonu’nun %90’ı (yaklaşık oran) Maliye Bakanlığı tarafından finanse edilir. Maliye Bakanlığı her yıl Adli Yardım hizmetinde kullanılmak üzere ayrılan bütçe payını Türkiye Barolar Birliği’ne gönderir. Türkiye Barolar Birliği gönderilen paranın %10’unu Adli Yardım giderleri ve Adli Yardım Dengeleme Fonu için ayırır, kalan miktarı ise Barolara gönderir.

6- Hangi davalar için Adli Yardım hizmeti verilmektedir?

• Adli Yardım hizmeti; Hukuk, Ceza ve İdare Mahkemelerinde görülecek tüm davalar için (icra takipleri ve ihtiyati tedbirler de dahil olmak üzere) verilebilmektedir.

• Hukuk ve idare mahkemelerinde görülen davalar ile icra takiplerinde Adli Yardım hizmeti Baroların Adli Yardım Bürolarınca, ceza davalarında verilecek Adli Yardım hizmeti ise Baroların CMK Servislerince verilmektedir.

7- Kimler Adli Yardımdan faydalanabilir?

a) Gerçek kişiler

b) Kamuya yararlı dernekler

8- HUMK ile Avukatlık Kanunu’nda düzenlenen “Adli Müzaheret” arasında ne fark vardır?

1086 sayılı HUMK’da düzenlenen Adli Müzaheret (Madde 465-472) ile dava açmak isteyen, ancak maddi imkansızlık nedeniyle yargılama giderlerini karşılayamayacak durumda olan kişilerin bu giderlerden geçici olarak muaf tutulması sağlanmakta,

1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nda düzenlenen Adli Yardım (Madde 176-181) ile de bu kişilerin avukatlık hizmetlerinden ücretsiz olarak faydalanması temin edilmektedir.